به منظور بررسی چالشهای ساختاری حمل و نقل به ویژه در سهماهه اخیر حملونقل بینالمللی ایران، اکبر لشکری، بازرس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران، با اشاره به پیچیدگیهای ساختاری این صنعت، تأکید کرد که بخش عمده مشکلات موجود در شبکه لجستیک کشور ریشه در سیاستگذاریهای طولانیمدت و مداخلههای غیرضروری نهادهای مختلف دارد.
او با اشاره به نقش انجمنهای صنفی، اظهار کرد این تشکلها در گذشته از قدرت و اثرگذاری بالایی برخوردار بودند، اما در سالهای اخیر به دلیل سیاستهای کنترلی و محدودکننده، نقش آنها در تصمیمسازیهای کلان بهتدریج تضعیف شده است.
کاهش نقش تشکلهای صنفی در تصمیمسازی
لشکری با بیان اینکه انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران یکی از قدیمیترین تشکلهای صنفی کشور است، گفت این انجمن در دورهای با تعداد اعضای محدود اما اثرگذاری بالا فعالیت میکرد، اما امروز با وجود افزایش اعضا، از نظر قدرت تصمیمسازی با محدودیتهای جدی مواجه است.
وی افزود: در بسیاری از موارد، بخش خصوصی به جای اینکه شریک تصمیمسازی باشد، صرفاً در جایگاه مشورتی و کنترلشده قرار گرفته است؛ موضوعی که به گفته او باعث کاهش کارآمدی تصمیمات در حوزه حملونقل شده است.
تعدد سامانهها و چالشهای ساختاری
این مقام صنفی با انتقاد از تعدد سامانهها و نهادهای نظارتی در حوزه حملونقل اظهار کرد: وجود سامانههای متعدد با کارکردهای موازی، باعث شده فرآیندهای حملونقل به جای تسهیل، با کندی و سردرگمی مواجه شوند.
به گفته وی، هر یک از این سامانهها قواعد و رویههای خاص خود را دارند و همین موضوع باعث افزایش زمان انجام فرآیندهای ترانزیتی و کاهش بهرهوری در مرزها شده است.
مرزها؛ نقطه تمرکز بحران لجستیکی
لشکری در ادامه با اشاره به وضعیت مرزهای کشور، بهویژه مرز مرز بازرگان، گفت این مرز یکی از مهمترین گذرگاههای تجاری کشور است اما با چالشهای ساختاری و ایستاییهای طولانی مواجه شده است.
او افزود توقف کامیونها در این مرز نهتنها موجب افزایش هزینههای حملونقل میشود، بلکه بهصورت مستقیم بر قیمت تمامشده کالاها در بازار داخلی اثر میگذارد.
چرخه معیوب هزینه و ایستایی
به گفته وی، هرگونه افزایش در زمان توقف کامیونها در مرزها، به افزایش هزینه کرایه حمل منجر شده و این افزایش در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود. لشکری تأکید کرد این چرخه معیوب، نتیجه مستقیم نبود هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر است.
نقد نگاه سیاستزده به حملونقل
بازرس انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران با انتقاد از نگاه سیاستزده به حملونقل، اظهار کرد این صنعت نیازمند مدیریت تخصصی و مستقل است و نباید تحت تأثیر ملاحظات غیرتخصصی قرار گیرد.
او تأکید کرد بخش خصوصی توان طراحی و اجرای شبکه حملونقل را دارد، اما در عمل درگیر محدودیتهای متعدد ساختاری و اداری است که مانع از تحقق برنامهریزیهای عملیاتی میشود.
مرز میان وظایف دولت و بخش خصوصی
لشکری در بخش دیگری از این گفتوگو با تأکید بر چالشهای ساختاری و تفکیک وظایف دولت و بخش خصوصی گفت: دولت باید نقش سیاستگذار و ناظر را ایفا کند، در حالی که اجرای عملیات حملونقل باید بهطور کامل در اختیار بخش خصوصی باشد.
به گفته او، در شرایط فعلی تداخل وظایف موجب شده هیچیک از دو بخش نتوانند نقش واقعی خود را بهدرستی ایفا کنند.
اکبر لشکری در جمعبندی اظهارات خود تأکید کرد که حل مشکلات حملونقل بینالمللی ایران و رفع چالشهای ساختاری نیازمند بازنگری جدی در ساختار حکمرانی لجستیک، کاهش مداخلات غیرضروری و بازگرداندن نقش واقعی به تشکلهای صنفی است.
او افزود: تا زمانی که این اصلاحات ساختاری انجام نشود، مشکلات مرزی، افزایش هزینهها و ناکارآمدی در زنجیره تأمین ادامه خواهد داشت.
