اختلال در حمل‌ونقل جاده‌ای امری عادی شده است؛ از ازدحام ترافیک و تاخیر در مرزها گرفته تا کمبود ناوگان و تغییر مداوم مقررات. دیجیتال‌سازی نمی‌تواند این عدم‌قطعیت را از میان ببرد، اما می‌تواند به اپراتورها کمک کند سریع‌تر واکنش نشان دهند. تجربه شرکت CEVA Logistics، عضو انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل جاده‌ای (IRU)، نمونه‌ای روشن از این موضوع است.
سرعت، مزیت اصلی دیجیتال‌سازی
یک دیسپچر در هر لحظه باید هم‌زمان ترافیک، ازدحام اسکله‌ها، ظرفیت ناوگان، نحوه بارگیری، زمان توقف وسایل نقلیه و خواسته‌های در حال تغییر مشتری را در نظر بگیرد. ابزارهای دیجیتال دقیقاً در همین نقطه کارایی خود را نشان می‌دهند.
شرکت CEVA در بیش از ۴۰ مرکز در ایالات متحده از یک ابزار مسیریابی و اعزام مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده می‌کند. نتایج گزارش‌شده شامل افزایش ۴۰ درصدی بهره‌وری برنامه‌ریزی، کاهش تعداد مسیرها، افزایش حجم بار و بهبود عملکرد تحویل به‌موقع است. این شرکت اکنون قصد دارد این ابزار را به فرانسه و بریتانیا نیز گسترش دهد.
از خودکارسازی تا تصمیم‌گیری بهتر
با خودکارسازی تلفیق بار، مسیریابی و اعزام، اپراتورها زمان کمتری را صرف کارهای تکراری می‌کنند و می‌توانند تمرکز خود را بر موارد استثنایی، مشتریان و جایی بگذارند که قضاوت انسانی حرف اول را می‌زند. همین منطق درباره ردیابی لحظه‌ای نیز صادق است. موقعیت زنده وسایل نقلیه، زمان تخمینی رسیدن و هشدارهای مسیر، به تیم‌های عملیاتی فرصت می‌دهد پیش از بزرگ شدن مشکل، آن را ببینند.
«هدف این نیست که فقط بیشتر خودکارسازی کنیم»، این را پیر-آلن ساکلیه، معاون جهانی بخش مصرف‌کننده و خرده‌فروشی CEVA Logistics، می‌گوید. «هدف این است که فاصله میان بروز یک مشکل و تصمیم‌گیری برای حل آن کم شود.»
هر دقیقه اهمیت دارد
این موضوع در حمل‌ونقل محموله‌های حساس به زمان بیش از همه خودنمایی می‌کند. محموله‌های درمانی یا صنعتی فوری، حاشیه تاخیر بسیار اندکی دارند و یک ساعت تأخیر در دریافت اطلاعات می‌تواند کل برنامه حمل را تغییر دهد. CEVA از طریق برج‌های کنترل ۲۴ ساعته ویژه محموله‌های حساس به زمان، هر محموله را از لحظه بارگیری تا تحویل، با ردیابی مستمر، به‌روزرسانی فعالانه وضعیت و مدیریت سریع شرایط اضطراری تحت نظر دارد.
پیچیده‌تر شدن شرایط عملیاتی این نیاز را بیشتر می‌کند. از ژوئیه ۲۰۲۶، وسایل نقلیه تجاری سبک که در حمل‌ونقل بین‌المللی اتحادیه اروپا فعال‌اند، ملزم به رعایت مقررات زمان رانندگی و استراحت و الزامات تاکوگراف شده‌اند. در عملیات حساس به زمان، این قوانین می‌تواند مدل‌های سنتی نقطه‌به‌نقطه را دشوارتر کند.
یکی از پاسخ‌ها، مدل‌های رله است. در این مدل، محموله میان هاب‌های استراتژیک جابه‌جا می‌شود و رانندگان همچنان مطابق قوانین زمان رانندگی و استراحت کار می‌کنند. اما این مدل بدون دیده‌بانی دقیق و هماهنگی بالا ممکن نیست. به گفته ساکلیه: «هر چه شبکه پیچیده‌تر شود، ارزش اطلاعات دقیق درباره موقعیت وسایل نقلیه، زمان‌های رسیدن و نقاطی که نیاز به مداخله دارند، بیشتر می‌شود.»
بیشتر بخوانید
صنعت حمل‌ونقل ایران: میدان جنگ سنت با فناوری
همه‌چیز به هم متصل است
مسیریابی بر مصرف سوخت، ظرفیت ناوگان و زمان تحویل اثر می‌گذارد. در کنار آن، در دسترس بودن رانندگان نیز هر سه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تاخیرهای مرزی، نگهداری ناوگان و دیگر جنبه‌های حمل‌ونقل جاده‌ای نیز در همین شبکه به هم وابسته‌اند.
ساکلیه در این باره می‌گوید: «بیشترین سودها شاید به‌جای بهینه‌سازی جداگانه هر بخش، از اتصال این سیستم‌ها به یکدیگر حاصل شود.»
و در جمع‌بندی‌اش افزود: «دیجیتال‌سازی نمی‌تواند اختلال را از بین ببرد، اما به اپراتورها فرصت می‌دهد آن را بهتر بفهمند، به آن پاسخ دهند و محموله‌ها را در حرکت نگه دارد.
