دولت پاکستان مجموعهای از مسیرهای جدید ترانزیتی را برای اتصال بهتر به ایران و کشورهای پیرامونی فعال کرده است. بر اساس گزارش Profit by Pakistan Today، دستکم شش مسیر رسمی زمینی و ترکیبی برای تسهیل عبور کالا تعریف شده که هدف آن کاهش فشار بر بنادر و ایجاد مسیرهای جایگزین در شرایط اختلال دریایی است. این تصمیم بخشی از یک سیاست گستردهتر برای تبدیل پاکستان به حلقه اتصال تجارت خلیج فارس، ایران و آسیای مرکزی تلقی میشود. به این ترتیب دولت پاکستان در نظر دارد در مراودات تجاری منطقهای نقش پررنگی ایفا کند و جای خالی شریک قدیمی تجاری یعنی امارات را تا حدودی پر کند.
رسانهها و تحلیلهای اقتصادی پاکستان در هفتههای اخیر نشان میدهند که بحرانهای ژئوپلیتیکی در خلیج فارس و اختلال در مسیرهای دریایی بهویژه تنگه هرمز، نقش بنادر پاکستان را در زنجیره تأمین منطقهای پررنگتر کرده است. به گزارش Pakistan Today و Daily Times، بنادری مانند کراچی و بندر قاسم شاهد افزایش فعالیت ترانزیتی بودهاند و همزمان بندر گوادر نیز در حال تبدیل شدن به یک گره مهم لجستیکی در مسیرهای تجاری منطقه است. این روند در چارچوب تلاش اسلامآباد برای جذب بخشی از جریان تجارت جهانی که از مسیرهای پرریسک دریایی منحرف شده، ارزیابی میشود.
بیشتر بخوانید:
تغییر مسیر تجارت افغانستان به بندر چابهار؛ ایران از پاکستان پیش افتاد
پاکستان نخستین مجوز کشتی مسافربری به ایران و خلیج فارس را صادر کرد
از نفت مصدق تا تنگه هرمز: تحلیل تاریخی اضطراب قدرتهای بزرگ در برابر حاکمیت ایران
در همین چارچوب، تحلیلهای منتشرشده در منابع سیاستی مانند EPINOVA Publications تأکید دارند که بحران هرمز باعث تغییر ساختار سنتی تجارت منطقه شده و کشورهایی مانند پاکستان اکنون فرصت یافتهاند نقش فعالتری در شبکه ترانزیت ایفا کنند. در این تحلیلها، بندر گوادر بهعنوان یک نقطه کلیدی در اتصال کریدورهای زمینی و دریایی معرفی شده که میتواند در آینده به رقیب یا مکمل مسیرهای سنتی عبور کالا از خلیج فارس تبدیل شود.
از سوی دیگر، افزایش سرمایهگذاری در زیرساختهای بندری و لجستیکی پاکستان نشان میدهد که این کشور تلاش دارد از تغییرات ژئوپلیتیکی بهعنوان یک فرصت اقتصادی استفاده کند. گزارشها حاکی از آن است که حجم ترانشیپمنت در بنادر جنوبی پاکستان رو به افزایش است و شرکتهای حملونقل منطقهای بهدنبال استفاده از مسیرهای جایگزین در امتداد گوادر و کراچی هستند. این روند بهویژه در شرایطی اهمیت یافته که مسیرهای دریایی خلیج فارس با ریسکهای امنیتی و هزینهای بیشتری مواجه شدهاند.
در مجموع، تحلیل رسانههای پاکستانی نشان میدهد که این کشور در حال بازتعریف جایگاه خود در معماری جدید حملونقل منطقهای است. ترکیب موقعیت جغرافیایی، توسعه بندر گوادر و اتصال به مسیرهای زمینی به ایران و آسیای مرکزی، پاکستان را در موقعیتی قرار داده که میتواند از تغییر الگوی تجارت جهانی بهرهبرداری کند. با این حال، موفقیت این راهبرد به ثبات منطقهای، سرمایهگذاری زیرساختی و رقابت با سایر کریدورهای در حال ظهور بستگی خواهد داشت.
