در شرایطی که بحران ژئوپلیتیکی خلیج فارس و افزایش هزینههای بیمه جنگی، جریان کشتیرانی در تنگه هرمز را با اختلال جدی مواجه کرده است، گزارشهای تازه از راهاندازی یک پلتفرم ایرانی با عنوان «هرمز سیف» (Hormuz Safe) حکایت دارد؛ سامانهای که بهطور رسمی فعالیت خود را برای ارائه بیمه محمولههای دریایی عبوری از این آبراه استراتژیک آغاز کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این پلتفرم امکان صدور بیمهنامههای سریع با تأیید رمزنگاریشده را برای کشتیها و محمولههای عبوری از خلیج فارس، تنگه هرمز و آبراههای اطراف فراهم میکند. نکته کلیدی در مدل عملیاتی آن، تسویه مالی با بیتکوین و ارائه «رسید دیجیتال امضاشده» است که از لحظه تأیید، پوشش بیمهای را فعال میکند. این ساختار، آن را در زمره نخستین تلاشها برای پیوند مستقیم بیمه دریایی با فناوری بلاکچین و رمزارزها در یک گلوگاه جهانی انرژی قرار میدهد.
همزمان، اسناد غیررسمی منتسب به وزارت اقتصاد نشان میدهد که ایده این طرح از اوایل اردیبهشت ماه در سطح سیاستگذاری مطرح بوده و هدف آن، استفاده از ابزار بیمه برای مدیریت غیرمستقیم ریسک در تنگه هرمز عنوان شده است. در این اسناد، بیمه نه صرفاً بهعنوان یک ابزار مالی، بلکه بهعنوان سازوکاری برای «کنترل و مدیریت جریان عبور و مرور دریایی» تعریف شده است؛ رویکردی که در صورت توسعه، میتواند ساختار حکمرانی ریسک در یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان را تغییر دهد.
بیشتر بخوانید:
لغو هزینههای اضافی بیمه در خدمات بندری؛ گامی بزرگ در کاهش هزینهها و شفافیت بازار دریایی
از تندباد تحریمهای دریایی بر کشتیرانی تا گرداب بازارهای خاکستری
بر اساس همین گزارشها، ظرفیت اقتصادی این مدل بیمهای قابل توجه ارزیابی شده و پیشبینی میشود در صورت عملیاتی شدن کامل، امکان ایجاد بیش از ۱۰ میلیارد دلار درآمد سالانه از محل بیمه محمولهها و صدور گواهیهای مسئولیت مالی فراهم شود. این موضوع در شرایطی مطرح میشود که بازار جهانی بیمه دریایی نیز با جهش کمسابقه نرخها مواجه شده است؛ بهگونهای که در برخی گزارشهای بینالمللی، نرخ بیمه جنگی عبور از هرمز تا چندین برابر افزایش یافته و عملاً بخشی از تجارت دریایی به سمت مسیرهای جایگزین هدایت شده است.
هرمز سیف، مالیسازی ریسک ژئوپلتیک
در تحلیل کلان، ظهور «هرمز سیف» را میتوان در امتداد روند جهانی «مالیسازی ریسک ژئوپلیتیکی» تفسیر کرد؛ روندی که در آن بیمه، فناوری مالی و سیاست خارجی بهطور همزمان در مدیریت مسیرهای تجارت جهانی نقش پیدا میکنند. همانطور که گزارشهای تحلیلی پیشین نشان دادهاند، بیمه در بحران هرمز از یک ابزار صرفاً اقتصادی به یک مؤلفه تعیینکننده در کنترل جریان انرژی جهانی تبدیل شده است؛ بهطوری که تغییر در ساختار بیمه میتواند مسیرهای کشتیرانی را باز یا متوقف کند.
در مجموع، ترکیب سه عامل—افزایش ریسک امنیتی در هرمز، جهش هزینه بیمههای سنتی و ظهور پلتفرمهای بیمه دیجیتال مبتنی بر رمزارز—نشان میدهد که بازار بیمه دریایی در حال ورود به مرحلهای جدید از بازتعریف ساختاری است. در این میان، «هرمز سیف» نهتنها یک پروژه بیمهای، بلکه نشانهای از تلاش برای بازطراحی شیوه مدیریت یکی از حساسترین گلوگاههای تجارت جهانی محسوب میشود؛ جایی که اقتصاد، فناوری و ژئوپلیتیک بهطور مستقیم در هم تنیده شدهاند.
