دکتر علیرضا افتخار دادخواه، کارشناس برنامهریزی حملونقل با اشاره به دور تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران گفت: تحریمهای یکجانبه یک کشور نمیتواند جایگزین مقررات بینالمللی هوانوردی شود و کشورها نباید تحت فشارهای سیاسی، از ارائه خدمات متعارف به هواپیماهای غیرنظامی ایرانی جلوگیری کنند.
به گزارش صنعت حملونقل انلاین، آمریکا در تازهترین اقدام خود، فشارها علیه بخش هوانوردی ایران را گسترش داده و علاوه بر شرکتهای هواپیمایی، برخی شرکتها و واسطههای خارجی مرتبط با فعالیتهای هوانوردی ایران را نیز هدف قرار داده است. این اقدام، نگرانیها درباره گسترش محدودیتها در ارائه خدمات فرودگاهی و هوانوردی به ایرلاینهای ایرانی را افزایش داده است.
تحریم ایرلاینهای ایرانی قانونی نیست
افتخار دادخواه با تأکید بر اینکه تحریم آمریکا قانون بینالمللی نیست، اظهار کرد: «نظام حملونقل هوایی جهان بر پایه کنوانسیون شیکاگو، مقررات ایکائو و شبکه گستردهای از توافقنامههای دوجانبه میان کشورها اداره میشود. ایران نیز با بیش از ۸۰ کشور در حوزه خدمات هوایی توافقنامههای دوجانبه دارد و روابط پروازی با کشورها نمیتواند صرفاً با فشار سیاسی یک دولت ثالث نادیده گرفته شود.»
وی افزود: «اصل حاکمیت کشورها بر فضای هوایی خود محفوظ است، اما این حاکمیت به معنای آن نیست که یک کشور بتواند بدون توجه به تعهدات بینالمللی و توافقنامههای دوجانبه، صرفاً تحت فشار سیاسی، از ورود هواپیما یا ارائه خدمات به یک شرکت هواپیمایی جلوگیری کند.»
به گفته این کارشناس برنامهریزی حملونقل، اصل آزادی و تسهیل حملونقل هوایی بینالمللی، در کنار اصل رفتار غیرتبعیضآمیز و تعهدات ناشی از موافقتنامههای خدمات هوایی، از ارکان نظم هوانوردی جهانی است.
دادخواه با اشاره به تجربه پیشین ایران در زمینه سوخترسانی به هواپیماهای ایرانی گفت: «این مسئله سابقه دارد. در مقطعی، برخی فرودگاهها از ارائه سوخت به هواپیماهای ایرانی خودداری کردند و ایران نیز موضوع را در ایکائو مطرح کرد. این تجربه نشان میدهد که تحریمهای یکجانبه میتوانند به خدمات پایه هوانوردی سرایت کنند.»
وی تأکید کرد: «ایران باید از این تجربه استفاده کند و هرگونه خودداری از ارائه خدمات فرودگاهی، سوخترسانی یا اعمال محدودیت علیه پروازهای ایرانی را بهصورت دقیق مستندسازی کند.»
مشاور فرودگاه هیثرو، پیگیری حقوقی و دیپلماتیک همزمان را ضروری دانست و گفت: «سازمان هواپیمایی کشوری، وزارت امور خارجه و نمایندگی ایران در ایکائو باید پروندهای منسجم تشکیل دهند. ابتدا باید مشخص شود هر محدودیت بر اساس کدام قانون داخلی یا تعهد بینالمللی اعمال شده و سپس آن اقدام با مفاد کنوانسیون شیکاگو و توافقنامه دوجانبه ایران با کشور مربوطه تطبیق داده شود.»
وی افزود: «هر جا که اقدامی فاقد مبنای حقوقی کافی و ناشی از فشار سیاسی باشد، ایران باید از ظرفیتهای ایکائو و سازوکارهای پیشبینیشده در توافقنامههای دوجانبه استفاده کند. اعتراض سیاسی بهتنهایی کافی نیست؛ باید پرونده حقوقی، مستند و قابل دفاع تشکیل شود.»
افتخار دادخواه در پایان خاطرنشان کرد: «هوانوردی غیرنظامی یک شبکه جهانی است. اگر ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی یا حق بهرهبرداری از مسیرهای هوایی به ابزار فشار سیاسی تبدیل شود، در واقع امنیت و قابلیت پیشبینی کل نظام حملونقل هوایی بینالمللی آسیب میبیند. نباید اجازه داد تحریمهای یکجانبه، به عرفی جایگزین مقررات ایکائو و توافقات بینالمللی تبدیل شوند.»
